Persoonlijk Leiderschap en het leerproces van de pijn

Weet je

• dat  er zoiets bestaat als het ‘leerproces van de pijn’?
• dat door actief deel te nemen aan dit proces je bijdraagt aan je groei en ontwikkeling?    

Als coach word ik vaak geconfronteerd met de ‘pijn’ van mijn cliënten. Als ik hen vertel dat er vanuit astrologisch gezichtspunt een ‘leerproces van de pijn’ bestaat en dat ‘pijn’ in zekere zin bij hun ontwikkelingsproces hoort, dan zie ik dat ze er troost uit putten en zich een beetje kunnen ontspannen. ‘Gelukkig, ik bent niet de enige, anderen maken hetzelfde door en blijkbaar is het iets waar ik doorheen moet en wat wellicht, op de langere duur ook nog iets kan opleveren…’

De maakbaarheid van de mens
Tijdens een lezing van een arts/filosofe over de maakbaarheid van de mens, waarbij aan de orde kwam dat de geneeskunde zich hoe langer hoe meer toelegt op de ‘verbetering’ van gezonde mensen,  moest ik aan deze oude astrologische opvatting denken. Pijn als onderdeel van je mentale en emotionele groeiproces; dat past (bijna) niet meer in het huidige denken. We kunnen altijd een pilletje nemen.  We stellen als maatschappij de vraag niet meer aan de orde of farmaceutica een geëigend middel zijn tegen depressies of angsten; bijna een miljoen Nederlanders slikt antidepressiva; zijn deze mensen allemaal ziek? Waar leggen we de grens?  Geven we kinderen Ritalin om ze rustig te houden? Nemen we zelf een pilletje om ons verdriet of onze melancholie op een afstand te houden? Willen we altijd vrolijk, positief en ondernemend zijn om niet onder te hoeven doen voor onze vrienden, collega’s of om geaccepteerd te worden door onze omgeving?
Bij mij roept het, als coach en als mens, de vraag op of we een kans  laten liggen door onze pijnlijke gevoelens zo weinig de ruimte te geven.  

Bijna het gelukkigste volkje van Europa
Nederlanders komen er in enquêtes over wel of niet gelukkig zijn, altijd heel goed vanaf. We zijn wellicht het gelukkigste volkje in Europa, bijna net zo gelukkig als de Denen, die ons in de enquêtes meestal met een neuslengte verslaan. We zijn bevoorrecht in West Europa: materiële welvaart, sociale rust en vrij om ons te storten in de ‘pursuit of happiness’. Maar toch bijna een miljoen Nederlanders die antidepressiva slikken? Hoe valt dat met elkaar te rijmen?
Wat ik vanuit mijn eigen vak constateer, is dat mensen moeilijk om kunnen gaan met de gevoelens van eenzaamheid, depressie, teleurstelling, geestelijke moeheid, die ons allemaal wel eens kwellen. Wie heeft nu het geluk gehad op jonge leeftijd te leren hoe hij zijn emoties kan reguleren? Of zelfs dat het O.K. is om ‘negatieve’ emoties te tonen? Met een beetje geluk leren we dat op latere leeftijd door vallen en opstaan, of door het inschakelen van een begrijpende coach.

Eyeopener
Eens, jaren geleden vertelde ik een cliënt dat pijn bij het leven hoorde. Hij keek daar erg van op en toen ik hem weer eens tegen kwam, zei hij dat die opmerking echt een eyeopener was geweest. Hij had pijn altijd gezien als iets dat er niet bij hoorde, als een vuile vlek op een witte bloes die meteen verwijderd moest worden. Pijn wilde en kon hij niet accepteren en het liefst deed hij of het niet bestond. Hij keek er langs, maakte een grapje of lachte het weg. Een houding die heel positief lijkt, maar die in feite ook de pijn van anderen geen bestaansrecht geeft, wat mensen verdrietig en eenzaam kan maken. Ik zeg niet dat pijn mooi is, of louterend of dat we er betere mensen van worden, maar ik accepteer het wel als een fact of life, waar we allemaal mee te maken krijgen. Het is, en we hoeven ons niet te schamen als we gebukt gaan onder de last die het ons oplegt, maar evenmin zijn we machteloos of hulpeloos tegenover ons verdriet of teleurstelling.

Een onvermijdelijk bijproduct
Pijn is een onvermijdelijk bijproduct van ons mens zijn. We kennen fysieke, emotionele of mentale pijn. Het is onze normale reactie om weg te bewegen van pijn en toe te bewegen naar plezier.  Onze emoties geven daarbij de richting aan,  angst of walging bijvoorbeeld maken dat we ergens van weg bewegen, verlangen, vreugde, blijdschap, laten ons ergens naartoe bewegen. In de astrologie is er een bepaalde planeet (Saturnus), die in ongeveer 28 jaar de dierenriem doorloopt. Belangrijke punten worden geraakt rond ons 14^e (pubertijd), 28^ste (volwassenheid) en 42^ste  (midlife crisis) levensjaar; dit zijn de ‘kruispunten’ in ons leven die van ons vragen dat we onszelf weer eens opnieuw bekijken. De omloop van deze planeet door onze horoscoop, die parallel loopt met onze levensloop, ervaren wij als vaak pijnlijke processen of gebeurtenissen; vandaar dat dit proces de naam kreeg van ‘het leerproces van de pijn’.

Persoonlijk leiderschap en pijn
Leren omgaan met je pijn is onderdeel van persoonlijk leiderschap. Pijn doet iets met je. De pijn die je voelt als je geliefde je verlaat kan je verharden of je tot een diepe bezinning over jezelf en je plek in het leven brengen. De pijn bij het verlies van een kind. Een project waar je al je aandacht, tijd en energie in gestoken hebt, dat mislukt. De ‘gewone’ dagelijkse pijn als iemand je negeert of pest, of als je die opslag weer niet krijgt. We komen het allemaal tegen en ontwikkelen allemaal een coping mechanisme om onze pijn niet te hoeven voelen. Ons coping mechanisme beschermt ons, maar belemmert vaak verdere groei, omdat niet ons ‘zelf’ reageert, maar ons aangeleerde gedrag, waardoor we minder echt worden, wat onze omgeving haarfijn aanvoelt. Dat is dan ook vaak het moment waarop mensen in coaching komen; ze willen belemmerend gedrag afleren, want hoe authentieker je als leidinggevende bent, hoe meer ‘zelf’ je durft te laten zien, hoe steviger je staat en hoe beter je opgewassen bent tegen moeilijkheden.

Persoonlijk leiderschap en authenticiteit
Authentiek zijn, betekent dat je reageert vanuit je zelf en niet volgens de normen en waarden die je van buitenaf opgelegd worden. In de praktijk laat je dan spontaner, meer vanzelfsprekend gedrag zien. Persoonlijk leiderschap houdt in dat je in harmonie met je omgeving je doelen wilt halen. Jezelf zijn, wil niet automatisch zeggen dat je in harmonie met je omgeving handelt. Denk maar eens aan een ‘authentieke’ woede aanval, of ‘authentieke’ jaloezie of afgunst, of ‘authentiek’ je wil aan anderen opleggen. Het zelf dat je meer de ruimte wilt geven als je bezig bent je authenticiteit te verhogen, is dus het vriendelijke zelf, dat in harmonie met de omgeving leeft en handelt. Dat ‘zelf’ bevrijden vraagt om bewuste inspanning, waarbij coaching een grote ondersteunende rol kan spelen.

Een ontspannend effect
Acceptatie van het gegeven dat er een ‘leerproces van de pijn’ bestaat helpt mij me te ontspannen als situaties veel stress, teleurstelling of frustratie geven, een voordeel dat vooral bij het ouder worden zijn waarde bewijst. Ik ervaar dat de confrontatie met mijn ‘pijn’, het leven uiteindelijk lichter en makkelijker maakt.   

Hartelijke groeten,
Pam Comijs

Een paarse Honda
Je ziet ze nooit, de paarse Honda’s, maar als je er één wilt kopen, duiken ze plotseling overal op. Zo’n ervaring had ik met het onderwerp ‘angst’. Er ontspon zich een aangrijpende discussie over angst in een van mijn LinkedIn groepen. Prof. Dr. Trudy de Hue vertelde tijdens een lezing dat wij met zijn allen meer antidepressiva slikken dan ooit (die pilletjes tegen de angst). En een gevoel dat ik pas dagen later herkende als angst overviel me ‘out of the blue’.

• In deze blog lees je over:
  • Angstgevoelens en hoe je ermee om kunt gaan
  • Welke trucjes je kan loslaten
  • Hoe je steun vindt bij je lichaam
  • Hoe je zelfvertrouwen toeneemt
  • Waar angst is, kan geen liefde zijn
  • Een verwijzing naar mijn boek ‘De beste coach ben jezelf’ – Thema ‘van angst naar liefde’.

Een donkere leegte
Mijn bloed bonsde in mijn hoofd en suisde in mijn oren. Mijn maag maakte zich kleiner en kleiner en verdween in een grote donkere bal. De grond verdween in de diepte. De donkere leegte van binnen werd langzamerhand gevuld met een gevoel dat ik niet meteen thuis kon brengen. Ik wist dat het over zou gaan als ik me niet mee liet slepen, dus concentreerde ik me op mijn lijf, terwijl ik diep en ontspannen ademde.

Geen trucjes meer
Vroeger gebruikte ik allerlei trucjes om nare gevoelens te ontlopen. Ik ging eten, snoepen, druk zijn met allerlei werkjes, een vriendin bellen, net doen of ik me goed voelde. De trucjes hielpen maar tijdelijk en maakten niet dat ik me beter voelde op de lange duur. Een cliënt had zijn eigen variant om ‘weg te lopen’. Hij ging pilletjes slikken als hij zich emotioneel niet zo prettig voelde. Noch mijn, noch zijn ‘trucjes’ brachten uiteindelijk innerlijke rust en vrede.

Voelen brengt je dichterbij de waarheid over wie je bent dan denken. Eckhart Tolle
Sinds ik mijn emoties erken als boodschappers van mijn ziel, die mij iets belangrijks te vertellen hebben, confronteer ik mijn gevoelens. Ik concentreer me op het nare gevoel en ontspan mijn lijf. Hoe meer ontspannen, hoe makkelijker ik voel. Het gevoel neemt toe, daarna neemt het af. Dit is het moeilijkste gedeelte waarvoor ik al mijn moed nodig heb. Goed en diep ademen en me concentreren op mijn gevoel, helpt me er doorheen.

Welke emotie zit me dwars?
De concentratie op mijn gevoel via mijn lichaam is essentieel. Zo word ik me bewust van wat ik voel. Bewustwording is het tegenovergestelde van weglopen voor mijn gevoel. De weg naar bewustwording van wat ik voel en mijn emoties gaat via mijn lichaam. Voelen doe je met je lijf. Daarna stel ik mezelf bij herhaling dezelfde vraag: ‘Wat voel ik?’. Na enige tijd hoor ik de fluistering van mijn innerlijke stem door mijn lichaam heen : ‘Je bent bang’.

Zelfvertrouwen
Onderschat deze methodiek niet. Het is hard werken. Toegepast in een coachtraject leren mijn cliënten hun emoties kennen en voelen ze hoe hun zelfvertrouwen hierdoor toeneemt. Hun innerlijke zelf vertelt hen wat ze ten diepste voelen. Een zeer persoonlijke, intieme boodschap, die dieper gaat dan hun verstand en voorbij de overwegingen van hun opvoeding, omgeving of ego. Een kans om de sluier tussen bewust en onbewust weer een stukje op te lossen.

De boodschap begrijpen: Bang
O.K. ik was dus bang. Toen mijn gevoel benoemd was, herkende ik het, maar ik kon het nog niet plaatsen. Hoezo bang? Waarvoor bang? En dan, onverwachts, die ingeving, die me opschrikt. ‘Bang om het niet goed te doen, bang om kwetsbaar over te komen’. Hallo! Ben je daar weer? Mijn oude, nog steeds niet helemaal overwonnen, oude bekende angst, die me stapsgewijs leert dat het loont om open over mezelf te zijn. Ook al is het eng.

Waar angst is, kan geen liefde zijn.
Ik vind het leuk om een blog te schrijven, maar tegelijk vertelt mijn angst me ook waar ik bang voor ben: om me zelf zo kwetsbaar en zichtbaar te laten zien op Internet. Mijn ziele boodschap is: laat je angst los, ga naar liefde toe. Ik herinner me het weer: Angst is alles wat beperkt, doet inkrimpen, scheidt en schade berokkent en liefde alles wat uitbreidt, geneest, ontspant, verbindt en deelt. Mijn angst loslaten en mezelf delen en verbinden met jou, is dus een stukje liefde toelaten. Die gedachte maakt me blij.

P.S.
Het thema van angst naar liefde beschrijf ik ook, aan de hand van de zeven hoofdchakra’s in mijn boek ‘De beste coach ben jezelf’. Ik heb net een ontzettend leuk comment gehad, dat je zelf even kan bekijken op de page ‘Mijn boek’
Pam Comijs

Angst als bondgenoot

“Het leukste en leerzaamste deel van het coachtraject was dat je me leerde om mijn emoties en gevoelens te begrijpen. Dat heeft me heel veel innerlijke rust opgeleverd “. Een cliënt

Onderwerpen:

• Angst als bondgenoot
• Angst als  tegenstander
• Angst als boodschapper van je ziel

Ik geloof mensen niet die zeggen nooit bang te zijn. Angst is een universele emotie en we hebben er allemaal last van. Soms  zijn we verstijfd van angst en weten niet waar we het zoeken moeten, soms is het gevoel vager en minder direct benoembaar. Dan zeggen we dat we ons onzeker voelen, of onverschillig of we vinden dat we alles moeten controleren of we worden heel perfectionistisch.  Onze angst loslaten is een stukje innerlijke groei.

Angst als bondgenoot
Angst helpt je te overleven. Want als je ergens bang voor bent, stroomt het bloed sneller door je lichaam, adrenaline wordt aangemaakt  zodat je fysiek in staat bent om de vijand het hoofd te bieden door te vechten of te vluchten. Soms is de paniek zo groot dat je verstijft, niet meer kan denken en je niet meer beweegt. Een instinctieve reactie waardoor de vijand je hopelijk over het hoofd ziet en je met rust laat. Angst is dus je bondgenoot om fysiek te overleven.

Angst als tegenstander
Ook als er geen sprake is van fysieke overleving, kunnen we bang zijn. Dat is het geniepige van angst: hij kan in je  leven kruipen, zonder dat je het echt door hebt. Een stille vennoot bij je activiteiten en keuzes. Het voelt niet als een ‘echte’ angst, dus benoemen we het anders:

‘Als ik eerlijk ben, moet ik toegeven dat ik me heel vaak onzeker voel.’
‘Ik moet al mijn medewerkers constant controleren, anders loopt het mis.’
‘Ik hou mijn mond, want in onze organisatie wordt een andere zienswijze niet gewaardeerd.’
‘Ik heb nooit tijd om me te ontspannen, ik ben een perfectionist en ik wil dat alles perfect in orde is.’
‘Ik zie altijd voordat een ander het ziet, dat iets mis kan gaan, maar als ik daar voor waarschuw, zijn ze me helemaal niet dankbaar.’

De ‘vertaling’ zou kunnen zijn:

• Onzeker: bang voor het oordeel van anderen
• Controleren: bang dat een ander niet doet wat jij vindt dat hij of zij moet doen. Bang om de ander vrij te laten.
• Mond houden: bang onderuit te gaan
• Perfectionisme: bang een fout te maken en niet goed genoeg te zijn
• Vooruitziende blik: bang de controle te verliezen, bang dat de ander zijn eigen boontjes niet kan doppen, bang dat jij het straks moet oplossen.

De ‘verpakking’ die we gebruiken om makkelijker met onze eigen angst om te kunnen gaan, is heel individueel. Bij mij was het ‘onverschilligheid’. Ik zei dat ik iets niet wilde als ik eigenlijk bang was om ‘door de mand te vallen’.  Pas toen ik begreep dat mijn onverschilligheid met angst te maken had, kon ik er iets aan doen.

Angst als boodschapper van je ziel
Emoties en gevoelens zetten ons in beweging; ze zijn een vorm van energie. Liefde geeft energie om het onmogelijke vol te houden, boosheid stelt ons in staat om voor onszelf op te komen. Wij vinden de ene emotie ‘goed’ en de ander ‘slecht’. Onze ziel oordeelt niet, voor haar telt de ervaring. Wijzelf kunnen ervoor kiezen of onze ervaring ons zwakker of sterker maakt, of we er gelukkiger of ongelukkiger door worden.

Mijn volgende blogartikel gaat erover hoe jij die keuzes kan maken.
Pam Comijs

Hoe word ik zielsgelukkig?

Hij was begin veertig, succesvol in zijn werk, zelfverzekerde uitstraling, maar toch…..

Signalen van een kruispunt in zijn leven
‘Ik heb alles al, huis, werk, gezin, helemaal O.K., maar ik ben niet echt tevreden. Ik ben bang dat ik nooit zielsgelukkig wordt. Ik begrijp er niets van’. 

• Zijn leeftijd duidde op het begin van de ‘midlife crisis’
• Hij vroeg zich af of  ‘dit nu alles was’.
• Zijn vroegere successen bevredigden hem niet meer.
• Er was een latent gevoel van onvrede.

Hoe herken je een kruispunt in je leven?
Een vage onrust, een latente ontevredenheid, een malaise gevoel zonder aanwijsbare oorzaak, zijn de tekenen waaraan je een kruispunt in je leven kan herkennen.
Een ander herkenningspunt: Je leeftijdgenoten zitten ongeveer in hetzelfde schuitje, de een denkt aan scheiden, de ander wil een nieuwe baan, de derde begint aan kinderen. Er zijn geen aanwijsbare oorzaken voor de onrustgevoelens, maar toch heb je het gevoel dat er iets moet  of staat (te) gebeuren. Je kan er onzeker van worden, vooral als je de (op zich positieve) insteek hebt dat  jij je eigen leven creëert en je merkt dat er in deze situatie niets te creëren valt, maar dat het je overkomt. Je hebt geen verweer tegen je onrust, je verliest de controle en je gevoelens van autonomie en kracht worden aangetast.

Geruststelling
Ter geruststelling: Kruispunten in je leven zijn normaal, het zijn overgangsperiodes van de ene naar de volgende levensfase. Rond je dertigste neem  je de verantwoordelijkheden van de volwassenheid bewust op je (dertigersdip) en rond je vijftigste kijk je wat je nog wilt  realiseren. De overgangsfase rond je veertigste is zo bekend dat het een eigen naam heeft gekregen, de midlife crisis.

Moderne tijd
Als je maar goed je best doet, slim en mooi bent, geld hebt, komt alles voor elkaar, want er wordt ons voorgehouden dat ons leven ‘maakbaar’ is. Dat klopt voor veel zaken, maar sommige dingen hebben we niet in de hand en dan moeten we er toch op een goede manier mee omgaan. Die manier om er mee om te gaan, moeten we zelf zien uit te vinden, via lezen, praten met anderen en soms via een coach.  

Opvattingen in de psychologie
Sigmund Freud, (1856-1939) en Carl Gustaf Jung (1875 –  1961) die de basis legden voor de moderne psychologie, hadden een verschillende opvatting over de functie van z.g. ‘negatieve’ gevoelens en emoties. Voor Freud waren alle gevoelens van onbehagen een symptoom van een ziekte en hij zag de door hem ontwikkelde psychoanalyse als een manier om ziekten te bestrijden. Carl Jung, een intuïtieve mysticus, zag het leven als een reis, vol van verrassingen en uitdagingen met zowel vreugde als verdriet. Hij was ervan overtuigd dat het spirituele bij al het menselijke een belangrijke rol speelde. In zijn visie horen de z.g. ‘negatieve’ gevoelens net zo goed bij het leven als de ‘positieve’.

Vitale levensenergie
Het idee dat het leven een reis is, kom je ook tegen in de oude volkssprookjes. De held of de helding gaat op reis, wordt beproefd en vindt uiteindelijk de pot met goud aan het einde van de regenboog en als bekroning volgt dan ook nog het huwelijk met de prins of de prinses. In deze sprookjes zijn de held en de heldin personificaties van de ziel, die beproevingen doormaakt om uiteindelijk de pot met goud (vitale levensenergie) te vinden. Niet alleen vitale levensenergie is de beloning voor al het harde werken, het samengaan (de bruiloft) van het mannelijke en vrouwelijke leidt tot de heelheid van de werkelijk volwassen mens.

Wat heeft de visie van Jung of een sprookje met jouw leven te maken?
Jung’s visie is positief , hoopvol en geeft je de ruimte om negatieve gevoelens toe te laten. Je bent niet meteen vreemd, afwijkend of ziek als je het even niet meer weet, als je negatief in plaats van positief bent, als je hulp vraagt om helderheid in je hoofd en je emoties te scheppen.

In zijn visie heeft het spirituele een eigen plaats in een mensenleven en dat maakt het mogelijk om jezelf als een ziel of een spirit te zien, die hier is om te leren. Het leven als een leerschool, om langzamerhand bij je kern te komen, om een volwassen totaal mens te worden. Het is een visie die je terugvindt bij veel spirituele leringen.

Het sprookje is oude (volks)wijsheid, die wij misschien nooit helemaal verstandelijk assimileren, maar die ons boeit en in de ban houdt omdat iets in ons het herkent als belangrijk. Als je in de midlife crisis belandt heb je het gevoel dat je vitale levensenergie op een laag pitje staat, je bent niet zo energiek als je zou willen. Je voelt dat er een malaise in je leven speelt.

Wegwijzers om uit de malaise te geraken
Je vitale levensenergie (de pot met goud) vinden, is een persoonlijke taak. Spirituele leermeesters, psychologen, coaches, ze kunnen je allemaal een stukje op weg helpen, ondersteuning geven en verheldering brengen. Het echte werk zal je altijd zelf moeten doen. Je (latente) ontevredenheid veranderen in bewuste tevredenheid vraagt om zelfonderzoek en zelfbewustzijn.

Gevoelens en emoties, de boodschappers van je ziel
Iedereen heeft zijn eigen ideeën bij het begrip ‘ziel’. Ziel is voor mij een synoniem voor onze innerlijke energiebron. Een manier om met die bron in contact te komen is door je gevoelens en emoties te onderzoeken en te gaan begrijpen wat ze je te vertellen hebben. Emoties en gevoelens voorzien ons van energie, we komen erdoor in beweging, denk maar eens hoeveel energie er in boosheid zit, of hoeveel je voor elkaar kan krijgen als je vervuld bent van liefde voor iets of iemand.

Daniël Goleman schrijft in zijn boek Emotionele Intelligentie over zelfbewustzijn:
‘Zelfbewustzijn (het herkennen van een gevoel terwijl het optreedt) is de hoeksteen van emotione­le intelligentie. (…)  het vermogen om gevoelens van moment tot moment te registre­ren is cruciaal voor psychologisch inzicht en zelfinzicht. Als we niet in staat zin om onze werkelijke gevoelens op te merken, zijn we aan hun grillen overgeleverd. Mensen die zekerder zijn van hun gevoelens, kunnen hun leven beter sturen omdat ze beter weten hoe ze zich werkelijk voelen over hun persoonlij­ke beslissingen, zoals met wie ze moeten trouwen of wat voor baan ze zoeken.’

Zielsgelukkig worden -Een reis van 1000 km begint met de eerste stap – Lao Tse.
Elk kruispunt is in feite een proces dat een hele tijd, soms jaren, in beslag kan nemen. De eerste stap die je kan doen is je eigen gevoelens en emoties serieus nemen. Stop met het geven van de schuld aan anderen van jouw gevoel. Als jij ontevreden bent, is het niet omdat je kinderen, je vrouw of je baas iets doet. Die ontevredenheid zit in jou. Het is een signaal van je ziel dat er iets veranderd moet worden en jij bent de enige die veranderen kan.
Wat voor je gevoel van ontevredenheid geldt, geldt voor al je gevoelens. Begin je er eerst bewust van te worden, benoem je gevoelens en probeer dan hun boodschap toe te passen in je leven. Het helpt je gegarandeerd om uit de malaise te komen en je het is zeker een eerste stap op weg om zielsgelukkig te worden.

Pam Comijs 

Vragen:

• Heb je zelf al eens gemerkt dat het benoemen van je gevoel je helpt om beter met dat gevoel om te gaan?
• Heeft het effect als je de ander niet de schuld geeft voor wat jij voelt? 
• Ben je het met me eens dat je niet ‘vreemd’ of ‘zwak’ bent als je probeert helderheid in je hoofd en hart te scheppen?

Ik ben natuurlijk heel benieuwd naar jullie eigen ervaringen en hoop dat jullie die willen delen.

Welkom op mijn blog over Persoonlijk Leiderschap, een onderwerp dat me na aan het hart ligt. Persoonlijk leiderschap is voor mij de vaardigheid om in harmonie met je omgeving je doelen te halen, goede relaties te bouwen en gelukkig te zijn, kort samengevat ‘van angst naar flow’.
Ik ben een personal coach met ruim twintig jaar ervaring en werk zelfstandig via mijn bureau Verbindig. Graag deel ik mijn kennis, ideeën, inspiratie en tips met je via mijn artikelen. Op die artikelen kan je reageren. Je kunt je ook abonneren op nieuwe artikelen en op de discussie; zie knop rechtsboven.
Hartelijke groeten,

Pam Comijs